Henryk Elzenberg – polski aksjolog, estetyk, etyk i krytyk literacki.
1887 – Henryk Elzenberg przychodzi na świat w Warszawie jako syn Henryka i Marii z domu Olędzka.
1888 – Śmierć matki.
1896 – Wyjazd do Szwajcarii celem odbycia edukacji i poznania kultury zachodniej (decyzja ojca).
1899 – Śmierć ojca.
1905 – Matura w Genewie.
1905-1909 - Studia w Paryżu - początkowo historia literatury francuskiej i starożytnej, później zmiana kierunku na filozofię.
1909 – Uzyskuje stopień doktora na podstawie pracy Le sentiment religieux chez Leconte de Lisle.
1909-1910 – Pierwszy dłuższy pobyt w kraju po wyjeździe.
1910-1912 – Docentura (literatury francuska) na Uniwersytecie Neuchâtel (Szwajcaria).
1912 – Powrót do kraju (Kraków, Austro-Węgry).
1913 - Wstępuje w szeregi Związku Strzeleckiego.
1914-1916 – Udział w ruchu legionowym. Walka na froncie w szeregach Pierwszej Brygady Legionów, praca w Naczelnym Komitecie Narodowym (NKN).
1916 – Rezygnacja z pracy NKN na skutek politycznego przesilenia w Legionach.
1917 – Opublikowana zostaje rozprawa Podstawy metafizyki Leibniza - pierwsza większa praca w języku polskim
1918 – Wyjeżdża do Wiednia na stypendium Polskiej Akademii Umiejętności. Nieudany wyjazd do Holandii w charakterze chargé d’affaires rządu Jędrzeja Moraczewskiego.
1920 – Udział w wojnie polsko-bolszewickiej.
1921 – Habilitacja w zakresie estetyki, etyki, historii filozofii (Uniwersytet Jagielloński) na podstawie pracy Marek Aureliusz. Z historii i psychologii etyki.
1922-1936 – Pracuje jako nauczyciel gimnazjalny w Warszawie.
1927-1937 - Prowadzi wykłady na Uniwersytecie Warszawskim.
1927 – Zawiera związek małżeński z Wandą Radoską, który rozpadł się po kilku latach.
1931-1935 – Prowadzi wykłady w Państwowym Instytucie Nauczycielskim.
1934 – Odczyty w Belgii.
1936 – Przenosi się do Wilna.
1936 – Uczestniczy w III Zjeździe Filozofów Polskich.
1936-1939 – Pracuje jako adiunkt na Uniwersytecie Stefana Batorego.
1937 – Uczestniczy w IX w Międzynarodowym Kongresie Filozoficznym i II Zjeździe Estetyki i Nauki o Sztuce w Paryżu.
1937-1939 – Udział w przedwojennym ruchu demokratycznym – Wileński Klub Demokratyczny, Stronnictwo Demokratyczne.
1939 – W Żemłosławiu powstaje nieopublikowana za życia praca Pojęcie wartości i powinności. Redakcja żemłosławska stanowiąca punkt kulminacyjny w zamiarach systemowych filozofa.
1939-1945 – W okresie wojennym doświadcza kolejno następujących po sobie okupacji Wileńszczyzny – bolszewickiej, litewskiej , ponownie bolszewickiej, niemieckiej i znów bolszewickiej. Bierze udział w tajnym nauczaniu i życiu naukowym. Podejmuje się dorywczych prac pozwalających na przeżycie.
1945 – Opuszcza Wilno i udaje się do Lublina, zabierając ze sobą rękopisy swoich prac.
1945-1946 – Wykłada na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w charakterze zastępcy profesora. W roku 1945 ma zajęcia również na Uniwersytecie Marii Curie – Skłodowskiej w Lublinie.
1945 – Nominacja na profesora zwyczajnego na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.
1946-1950 – Wykłady na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.
1948 – Uczestniczy w X Międzynarodowym Kongresie Filozofów w Amsterdamie.
1948-1954 – Pełni funkcję Prezesa Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego w Toruniu.
1950-1956 – Zawieszenie z przyczyn politycznych w prawach wykładowcy (płatne urlopowanie).
1951 – Uczestniczy w I Kongresie Kultury Polskiej.
1953 – Uczestniczy w XI Międzynarodowym Kongresie Filozofów w Brukseli.
1956-1961 – Wznowienie pracy dydaktycznej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.
1957 – Bierze udział w Międzynarodowym Kongresie Filozofów w Warszawie.
1961 – Przechodzi na emeryturę.
1963 – Ukazuje się dziennik filozoficzny Kłopot z istnieniem. Aforyzmy w porządku czasu.
1966 – Opublikowane zostają dwa zbiory prac: Wartość i człowiek. Rozprawy z humanistyki i filozofii oraz Próby kontaktu. Eseje i studia krytyczne.
1967 – Henryk Elzenberg umiera w Warszawie po ciężkiej chorobie.
Opracowano na podstawie:
Hostyński L., Układacz tablic wartości, Wydaw. UMCS, Lublin 1999, s. 13-25
„Spuścizna Mieczysława Wallisa”, Połączone Biblioteki Wydziałów Filozofii i Socjologii UW, Instytutu Filozofii i Socjologii PAN oraz Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, sygnatura PTF 04-38.
Strzałkowska M., Kronika życia i działalności Henryka Elzenberga, [w:] Człowiek wobec wartości w filozofii Henryka Elzenberga, red. A. Lorczyk, Wydaw. STAKROOS, Warszawa 1998, s. 19-35;
Tyburski W., Elzenberg, Wiedza Powszechna, Warszawa 2006, s. 167-169.
Woroniecki M., O życiu Henryka Elzenberga, „Studia Filozoficzne” 1986, nr 12, s. 75-82. |